Elverişli Ortam Hakkında

Elverişli Ortam Hakkında

Elverişli Ortam Hakkında

Elverişli Ortam Hakkında

Sivil toplum örgütleri için elverişli bir ortamın sağlanması, hem bu örgütlerin faaliyetlerini sürdürebilmesi ve daha fazla gelişmesi bakımından hem de etkili, canlı ve aktif bir sivil toplumun oluşması bakımından kilit önemdedir. Devletler, böyle bir elverişli ortamın oluşması, sürdürülmesi ve korunması için destekleyici önlemler almakla yükümlüdürler. Peki, ne zaman ortam STÖ’ler için elverişlidir diyebiliriz? 

Sivil toplum için elverişli ortamın ne olduğuna dair genel kabul gören bir tanımlama bulunmamakta ve birçok farklı konu bu kavramın altında değerlendirilmektedir. Asgari ölçüt olarak, örgütlenme, toplanma ve ifade özgürlükleri gibi temel özgürlüklerin kanunla korunduğu ve bu haklara uygulamada da riayet edildiği bir ortam sivil toplum için elverişli kabul edilir. Elverişli ortam, aynı zamanda, uygun bir mali ortamın sağlanmasını içerir ve sivil toplumun karar alma süreçlerine katılımını gerektirir. “STÖ’ler için Elverişli Ortam Nedir?” başlıklı belgeye ulaşmak için buraya tıklayın.

Sivil Alan, Kıbrıs Türk STÖ’leri için olabilecek en elverişli ortamın sağlanarak yaygınlaştırılması ve bu örgütlerin kapasitelerini güçlendirerek yasal çerçevenin tasarlanması, savunuculuğunun yapılması, izlenmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi süreçlerine katılmalarının desteklenmesi ve bunların yanı sıra sivil toplumun gelişimi için elverişli bir ortamın yaratılmasına yönelik bir strateji oluşturulması amacıyla çalışmalarını yürütmektedir.  

Ne yapıyoruz

Bir STÖ veritabanı oluşturulması sürecine destek vermek amacıyla, Sivil Alan, farklı AB ülkelerinin STÖ veritabanlarını nasıl tuttuğunu ortaya koymayı ve hem idareye hem de STÖ’lere önerilerde bulunmayı hedefleyen bir çalışma başlatmıştır. Bu masabaşı çalışmasında 5 ülke incelenmiştir. STÖ veritabanlarına ilişkin bu çalışma raporuna göz atmak için lütfen buraya tıklayınız.  

2016 yılında, Sivil Alan, Kıbrıs Türk toplumundaki STÖ’lerin faaliyet gösterdiği ortama ve bu ortamın ne derece elverişli ve en yüksek Avrupa standartlarıyla ne kadar uyumlu olduğuna dair bir değerlendirme gerçekleştirmiştir. Söz konusu değerlendirme şu unsurları içermiştir: i) STÖ’lerin tescili ve işleyişi; ii) STÖ’leri desteklemeye yönelik mevcut vergi avantajları ve diğer mali mekanizmalar; iii) STÖ’ler ve idare arasındaki kurumsal ilişkiler ve işbirliği mekanizmaları. Değerlendirme raporuna buradan erişebilirsiniz. 

Yine 2016 yılında, Sivil Alan, ifade özgürlüğünün durumunu değerlendirmek ve uluslararası standartlar ve Avrupa standartları bakımından eksiklikleri tespit etmek amacıyla, Kıbrıs’ın kuzey kesiminde uygulanmakta olan yasal metinlerin gözden geçirilmesine yönelik bir çalışma gerçekleştirmiştir. Kıdemli bir hukuk uzmanı tarafından yürütülen bu çalışma kapsamında 77’nin üzerinde yasal metin incelenmiş ve yasal çerçeveyi ilgili standartlara uygun hale getirmek için öneriler sunulmuştur. İnceleme raporuna buradan ulaşabilirsiniz.


Yasal  çerçeve ile ilgili olarak, Sivil Alan, derneklere ilişkin yeni yasal metnin taslağı üzerinde çalışan karma komiteye teknik destek sağlamıştır. Bu destek çerçevesinde, örgütlenme özgürlüğüne ilişkin uluslararası standartlar ve AB standartları hakkında değerlendirme ve önerilerde bulunmak üzere komite toplantılarına katılım gösterilmiş ve taslak yasal metni Avrupa standartlarına uygun hale getirmek amacıyla yazılı görüşler sunulmuştur. Söz konusu teknik destek, Sivil Alan tarafından Avrupa Kâr Amacı Gütmeyen Hukuk Merkezi (ECNL) ile işbirliği içerisinde sağlanmıştır. Bu süreç içerisinde yapılan önerilerin büyük bölümü metne dâhil edilmiş olmasına rağmen, 17 Mayıs 2016 tarihinde kabul edilmiş olan nihai metin, Sivil Alan ve ECNL’nin sunduğu tekliflerle bağdaşmayan bazı bölümlere sahiptir. Dolayısıyla, metnin, uluslararası standartlarla tam anlamıyla uyumlu olduğu söylenemez.       

Mayıs 2017’de, Sivil Alan, Kıbrıs Türk toplumunu kâr amacı gütmeyen kuruluşlara ilişkin yasalar ve örgütlenme özgürlüğü bakımından Avrupa normlarına yakınlaştırmaya katkı sağlamak amacıyla Tallin, Estonya’ya bir çalışma ziyareti düzenlemiştir. Estonya’daki STÖ’ler destekleyici bir yasal ortamdan ve altyapı olanaklarından faydalanmaktadırlar, olumlu bir toplumsal imaja ve ciddi düzeyde örgütsel kapasiteye sahiptirler ve güçlü birer savunucu ve hizmet sağlayıcısıdırlar. İdare ve Kıbrıs Türk STÖ’leri temsilcileri için düzenlenen bu çalışma ziyareti, katılan 7 temsilci için son derece değerli bir öğrenme deneyimi sunmuştur.  
 
Çalışma ziyaretinin ardından, Sivil Alan, elverişli ortamın sağlanması üzerine çalışmak üzere STÖ ve idare temsilcilerinden oluşan bir ortak çalışma grubu kurulmasına yardımcı olmuştur. Bu çalışma grubu, Sivil Alan tarafından yürütülen çalışmaların bulgularını tartışmak, öncelikleri belirlemek ve yapılabilecek değişikliklere ve/veya operasyonel iyileştirmelere ilişkin gerekli önlemleri almak amacıyla toplantılar gerçekleştirmektedir. 

Sivil Alan, STÖ’lerin gelişimi için elverişli ortamın nasıl yaratılacağı ve STÖ’lerin karar alma süreçlerine katılımının nasıl artırılacağı üzerine çok yıllık bir strateji oluşturulmasını desteklemiştir. Bu strateji ile Kıbrıs’taki ortamın aktif, bağımsız ve sürdürülebilir STÖ’ler için gerekli koşulları sağlaması hedeflenmektedir. Strateji taslağı, 100’ün üzerinde STÖ ile yürütülen bir dizi istişarenin ardından, elverişli ortam çalışma grubu tarafından Avrupa Kâr Amacı Gütmeyen Hukuk Merkezi’nin (ECNL) desteği ile hazırlanmıştır. Sivil Alan, hem grubun savunuculuk çalışmalarına destek olmak amacıyla söz konusu çalışma grubuna, hem idare ile STÖ temsilcilerinden oluşan elverişli ortam karma komiteye teknik destek sağlamaya devam etmektedir. Strateji Taslağını incelemek için buraya tıklayın.  

Sivil Alan, Şubat 2019’da, hayır kurumları (kamu yararı statüsü) ve birliklere ilişkin yeni birer yasal metin hazırlanması amacıyla yürütülen görüşmelerde idareye danışmanlık sağlayan TAIEX (Teknik Destek ve Bilgi Değişim Ofisi) misyonu ile işbirliğine gitmiştir. Sivil Alan, TAIEX uzmanı ile birlikte sinerji yaratacak bir kıdemli uzman sağlanması amacıyla Avrupa Kâr Amacı Gütmeyen Hukuk Merkezi (ECNL) ile ilişki kurulmasında rol oynamıştır. Misyon süresince iki uzmanın katılımıyla çeşitli toplantılar ve seminerler düzenlenmiş, bu toplantılarda idare ve STÖ temsilcileri de hazır bulunmuştur. Misyon kapsamında gerçekleştirilen sunumlara ulaşmak için buraya tıklayın.      

Şubat 2019’da, Sivil Alan, STÖ’lerin tescili ve işleyişinden sorumlu idareye yönelik olarak, örgütlenme özgürlüğü konusundaki uluslararası standartlar ve AB standartları hakkında bir eğitim semineri düzenlemiştir. Söz konusu seminerde, ayrıca, yeni yasal metnin getirdiği operasyonel zorluklar ve standartlara uyum sağlaması açısından iyileştirilmesi gereken bölümler de tartışılmıştır. Misyon kapsamında gerçekleştirilen sunuma ulaşmak için lütfen buraya tıklayın.      

Nisan 2019’da, Kıbrıs’ın kuzey kesimindeki yönetişim sistemini analiz etmek amacıyla bir şeffaflık analiz çalışması başlatılmıştır. Bu analiz çalışmasının Kıbrıs Türk toplumunda yapılması, hem seçilmiş sektörlere ait resmi düzenleyici çerçeve bakımından hem de fiili kurumsal uygulamalar bakımından yönetişim sisteminin daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Kuzey  Makedonya Uluslararası Şeffaflık Örgütü ortaklığı ile yürütülen bu değerlendirme çalışması, Sivil Toplum sektörünü kapsamaktadır. Değerlendirme çalışmasının 2020 yılının ortalarında tamamlanması planlanmaktadır.

Sonuçlar

  • 150’nin üzerinde STÖ’yü içeren STÖ veritabanı  
  • 100’ün üzerinde STÖ ile istişare halinde hazırlanan çok yıllık strateji taslağı  
  • 45’in üzerinde katılımcı ile gerçekleştirilen 9’dan fazla çalışma grubu toplantısı 
  • STÖ’ler için iyileştirilmiş yasal çerçeve (derneklere ilişkin yeni yasal metin) 
  • 1 çalışma ziyareti